سقف بتنی هالوکور (Hollow Core Slab) که در بازار ایران با نامهای دیگری نظیر دال مجوف پیشساخته، سقف پیشتنیده و یا دال بتنی پیش تنیده نیز شناخته میشود، پاسخی هوشمندانه به نیاز سازندگان برای سرعت بخشیدن به پروژهها است. این قطعات که مهندسان گاهی آنها را دال سوراخدار یا پنل پیشساخته بتنی مینامند، به دلیل ساختار توخالی خود، وزن سازه را به شدت کاهش داده و برتری فنی قابلتوجهی نسبت به سقفهای سنتی دارند.
سقف هالوکور چیست و چرا از آن استفاده میکنیم؟
اگر بخواهیم بگوییم سقف هالوکور چیست، باید به پنلهای بتنی پیشساختهای اشاره کنیم که در طول خود دارای حفرههای طولی سراسری هستند. این حفرهها نه تنها باعث کاهش وزن سقف هالوکور میشوند، بلکه به عنوان کانالهایی برای عبور تاسیسات نیز عمل میکنند. سقف پیش ساخته هالوکور به دلیل تولید در محیط کنترلشده کارخانه، از نظر مقاومت و دقت ابعادی، بسیار فراتر از بتنریزیهای در کارگاه است.
کاربرد سقف پیش ساخته هالوکور در ساختمان سازی
این سیستم در پروژههای مختلفی به کار میرود:
- ساختمانهای بلندمرتبه مسکونی و اداری.
- سولههای صنعتی و انبارهای بزرگ.
- پارکینگهای طبقاتی با دهانههای عریض.
- استفاده به عنوان دیوار پیشساخته در پروژههای حصارکشی.
انواع سقف هالوکور بر اساس تکنولوژی ساخت
سقف های هالوکور را میتوان بر اساس روش مسلحسازی و تکنولوژی تولید به گروههای زیر تقسیم کرد. هر یک از این انواع، برای نیاز خاصی در سازه طراحی شدهاند:
۱. هالوکور پیشتنیده (Prestressed)
رایجترین و پرقدرتترین نوع دال بتنی هالوکور است. در این روش، وایرهای فولادی قبل از بتنریزی تحت کشش قرار میگیرند. این تکنولوژی باعث میشود پنل بتواند دهانههای بسیار بلندی را بدون نیاز به ستون میانی تحمل کند.
۲. هالوکور مسلح معمولی (Reinforced)
در این نوع از میلگردهای آجدار معمولی استفاده میشود. این پنلها معمولاً برای دهانههای کوتاهتر (زیر ۶ متر) و بارهای سبکتر طراحی میشوند.
۳. هالوکور با مقطع بیضی و دایرهای
تفاوت در شکل حفرهها (مقاطع داخلی) مستقیماً بر میزان کاهش وزن و مقاومت برشی تاثیر میگذارد. مقاطع بیضی شکل معمولاً برای پنلهای با ضخامت بیشتر استفاده میشوند تا بهینهترین حالت وزن به مقاومت را ایجاد کنند.
ویژگیهای اصلی و شاخصههای فنی سقف هالوکور
برای مهندسان و سازندگان، شناخت ویژگیهای سقف هالوکور برای طراحی بهینه ضروری است. در اینجا به بررسی دقیق این پارامترها میپردازیم:
۱. ابعاد و ضخامت سقف هالوکور
دقت ابعادی در این قطعات بسیار بالاست. ابعاد سقف هالوکور به صورت استاندارد در عرض ۱۲۰ سانتیمتر تولید میشود، اما طول آنها متناسب با پروژه از ۳ تا ۱۸ متر قابل تغییر است. ضخامت سقف هالوکور نیز معمولاً در اندازههای ۱۵، ۲۰، ۲۵، ۳۰ و ۴۰ سانتیمتر تولید میگردد که هر کدام ظرفیت باربری مشخصی دارند.
۲. وزن سقف هالوکور
یکی از درخشانترین ویژگیهای این سیستم، وزن آن است. به دلیل وجود حفرهها، وزن سقف هالوکور نسبت به دالهای توپر مشابه حدود ۴۰ درصد کمتر است. این یعنی بار مرده ساختمان به شدت کاهش یافته و در نتیجه سایز تیرها، ستونها و فونداسیون کوچکتر و اقتصادیتر میشود.
۳. مقاومت سقف هالوکور در برابر حریق و عایقبندی
هالوکور بتنی به دلیل تراکم بالای بتن و استفاده از مواد باکیفیت، مقاومت بسیار بالایی در برابر آتشسوزی (تا ۳ ساعت) دارد. همچنین حفرههای هوا در دال های بتنی هالوکور مانند یک عایق صوتی و حرارتی عمل کرده و انتقال صدا بین طبقات را به حداقل میرسانند.
مزایای استفاده از سقف هالوکور اسلب
- حذف کامل جک و شمعبندی: برخلاف سقف تیرچه بلوک، زیر این سقف کاملاً آزاد است.
- سرعت اجرای خیرهکننده: امکان نصب تا ۵۰۰ متر مربع سقف در یک روز کاری.
- سطح تمامشده صاف: سطح زیرین هالوکور اسلب به قدری صاف است که میتوان با یک لایه نازک پلاستر یا حتی رنگآمیزی مستقیم، نازککاری را تمام کرد.
- کیفیت بتن: بتن مصرفی در این قطعات در دستگاههای بچینگ پلانت با دقت بالا (نظیر تجهیزات استاندارد ماشین) تولید میشود که اسلامپ پایین و مقاومت بالایی دارد.
معایب سقف هالوکور اسلب و محدودیتها
واقعبینی در مهندسی شرط اول است. معایب سقف هالوکور اسلب شامل موارد زیر است که باید در مدیریت پروژه لحاظ شوند:
- دسترسی به جرثقیل: برای نصب حتماً به جرثقیل نیاز است؛ لذا در کوچههای بسیار باریک یا محلهایی که امکان استقرار جرثقیل نیست، اجرا دشوار میشود.
- هزینه حمل: از آنجا که این قطعات سنگین و صلب هستند، هزینه حمل از کارخانه تا پروژه بر قیمت سقف هالوکور تاثیر مستقیم دارد.
- برشکاری تخصصی: هرگونه تغییر یا ایجاد داکت بزرگ باید در کارخانه انجام شود، زیرا برش دستی در کارگاه میتواند به وایرهای پیشتنیده آسیب بزند.
نحوه اجرای سقف هالوکور
نحوه اجرای سقف هالوکور فرآیندی منظم و مهندسیشده است:
- چیدمان پنلها: پنلهای هالوکور بتنی توسط جرثقیل روی نشیمنگاه تیرها قرار میگیرند.
- نصب میلگردها: بر اساس دیتیل سقف هالوکور، میلگردهای کلاف و ممان منفی در جای خود قرار میگیرند.
- بتنریزی درزها (Grouting): فضای بین پنلها با بتن روان پر میشود.
- کلاف نهایی: در نهایت یک لایه بتن رویه (Topping) برای ایجاد صلبیت کامل ریخته میشود.
قیمت سقف هالوکور
در تخمین قیمت سقف هالوکور، نباید فقط قیمت خرید پنل را دید. اگرچه قیمت هر متر مربع پنل ممکن است از برخی روشها بیشتر باشد، اما با حذف هزینههای قالببندی، آرماتوربندی، جک و کاهش زمان پروژه، قیمت تمامشده کل سازه معمولاً ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش مییابد.
سوالات متداول سقف هالوکور
۱. وزن سقف هالوکور در مقایسه با سقف تیرچه بلوک چقدر کمتر است؟
به طور میانگین، این سقف حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد سبکتر از سیستمهای سنتی تیرچه بلوک و دال توپر است.
۲. آیا اجرای سقف هالوکور در مناطق زلزلهخیز ایمن است؟
بله، در صورت رعایت دیتیل سقف هالوکور و اجرای صحیح بتن رویه و میلگردهای رابط، این سقف عملکرد لرزهای بسیار خوبی دارد.
۳. ضخامت سقف هالوکور برای دهانه ۱۰ متری چقدر باید باشد؟
معمولاً برای دهانههای حدود ۱۰ متر، از پنلهایی با ضخامت ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر استفاده میشود.
۴. برای تولید بتن پنلهای پیشساخته چه دستگاهی پیشنهاد میشود؟
استفاده از بچینگ پلانتهای با میکسر پان یا توئین شفت (Twin Shaft) به دلیل قدرت اختلاط بالا برای بتنهای سفت (Zero Slump) توصیه میشود.
نتیجهگیری
در این مقاله به طور جامع بررسی کردیم که سقف هالوکور چیست و چه جایگاهی در عمران مدرن دارد. دیدیم که با شناخت انواع سقف هالوکور و رعایت جزئیات سقف هالوکور اسلب در هنگام اجرا، میتوان سازهای بسیار سبک، مقاوم و اقتصادی بنا کرد. اگرچه معایب سقف هالوکور محدودیتهایی در حمل و نصب ایجاد میکند، اما مزایای آن به قدری چشمگیر است که امروزه انتخاب اول پروژههای صنعتی و انبوهسازی محسوب میشود.